May 2008

Dünyanın en çok konuşulan ülkesinin en çok konuşulan -her ne kadar dalga geçilse de politikalarına boyun eğilen- başkanının dünya medyasında çıkan reklamlarından portresi. Son imparatorun zeka seviyesinin biraz düşük olduğu hemen hepsinin ortak görüşü ve ilanlarda en hafif hitap şekli salak. Bu ilanlar nedeniyle kaçına dava açıldığını merak ediyorum. Aynı soru Simpsons’un 383. bölümü G.I. (Annoyed Grunt)‘ı izlerken de aklıma geldi. Hani oradaki diyalogların çeyreği için bile burada askerlikten soğutma davası açılabilirdi. Açıldı mı? Bilmiyorum. Uzun zamandır aynı eleştirileri gitgide yükselen tonda söyleyebildiklerine göre, hayır.

Dünya reklamcılığının Bush’u nasıl gördüğüyle ilgili yazıda, daha önce Lurzer’s Archive dergisinde gördüğüm ve en iyi basın kampanyası listemde en üst noktalara yerleştirdiğim bir kampanya görselini tekrar görmek iyi geldi. Diário de S.Paulo gazetesi için “Olayın derinine inen gazete” sloganıyla hazırlanan kampanyanın illustratif yaklaşımı, olay örgüsünün karmaşaya kurban gitmeden okuyucuya iletilebilmesi bakımından son derece başarılı. Reklam ajansı DM9DD.

Bu aralar Nişantaşı’nın çeşitli yerlerinde bulunan “Aynen” yazılarını her gördüğümde kendimi gülmekten alıkoyamıyorum. Hani hep şikayet ettiğim samimiyetten uzak, kopyacı grafiti anlayışının tam tersi bir şekilde samimi, bizden, muhalif bir tavrı var. “Aynen” devam…

İstanbul sokaklarında görünenler çok dikkat çekmeyebilir fakat wooster collective‘e Atina sokaklarından düşen görüntü kadar etkileyici pek fazla şey göremeyeceğinizi garanti ederim. Nasıl yaptınız ki bunu?

Şimdi bahsedeceğim konu hayranlık duyduğum, bahsetmeden duramayacağım için bahsettiğim, hatta bu kelimeleri yazarken bile bir sonraki için sabırsızlandığım muhteşem bir tasarım, reklam, kültür olayıyla ilgili. Geçen yaz İngiltere Ulusal galeri ve Hawlett Packard işbirliğiyle Soho, Piccadilly ve Covent Garden sokakları dünyaca ünlü paha biçilmez tablolarla donatılarak 12 hafta boyunca devasa bir müze haline getirildi. Büyük Tur adı verilen bu sergiyi tıpkı bir müzeyi dolaşır gibi dolaşıyor olmanız ise işin ayrıca etkileyici kısmı. Büyük Tur için hazırlanan web sitesinden tabloların yerleriyle ilgili rehberi ve tabloları anlatan sesli rehberleri indirebiliyorsunuz. Bununla birlikte eğer dilerseniz merak ettiğiniz tablonun önünde durup listelenen numarayı arayarak da o tablo hakkında bilgi edinebiliyorsunuz. Sokaklara dağılmış bütün tablolar Hawlett Packard tarafından kopyalanmış. İşin her safhasının böyle özenle tasarlanmış olması gerçekten etkileyici. Büyük Tur’la ilgili fotoğrafları flickr üzerinde hazırlanmış galeriden görebilirsiniz.

19 Mayıs’ta uygulanmaya başlanacak olan kapalı mekanlarda sigara içme yasağı benim gibi sigara içmeyen biri için oldukça önemli bir uygulama. Belki bu sayede biraz daha rahat nefes alabiliriz. Bu güzel uygulamanın düzgün işleyebilmesi için kapalı mekanlara bu yasağı duyuracak panolar asılması zorunlu hale getirilmiş. Panoları düzenleyen genelgeye göre harf yüksekliğinin minimum 10 cm olması gerekiyor. Biz nasıl yapacağız diye düşünüp buna bir çözüm ararken Sigarayla Savaşanlar Derneği‘nden: “Herhangi birşey yapmanıza gerek yok, hazırladığımız posterlerden alıp asmanız yeterli.” bilgisini aldık. Farklı boyutlarda da alternatifler hazırlamışlar, belli bir rakama bunları satıyorlar. Yukarıda 50×70 boyutunda poster örneğini görüyorsunuz.

Harf yüksekliği 10 cm olarak hazırlanmış BURADA SİGARA İÇİLMEZ CEZASI 62 YTL posteri, tasarlayan(!) ve satışa sunanların kendini bilmezliğiyle dikkat çekiyor. Tıkıştırılmış, çekiştirilmiş, şişirilmiş, koparılmış yazılar çirkinliğe çirkinlik katmış. Katledilmiş harfler insanın üzerine üzerine geliyor. Dikkat çekmenin “büyük, daha büyük”ten geçtiğini sanan idarecilerin de bastırmasıyla 10 cm’lik harfler de zaten sadece bu arkadaşların yaptığı şekilde sığıyor standart 50×70 postere. Tıkıştır, tep, ez, böl! Genişlik sığsa yükseklik sığmıyor. 390 punto Trade Gothic Condensed Bold ile -ki kendisi en dar fontlardan biridir- büyük İ’leri küçük i yazarak ancak sığdırabildim. Üstelik daha da beteri bu kadar çirkin bir posteri asmayan işletmelere 1000 YTL ceza öngörülmüş. İşletmeler, denetleyenlerin kriteri bu poster olduğu için yeni birşey tasarlatmaktan da çekiniyorlar çünkü denetleyenlere göre en dikkat çekici, en okunaklı poster bu. Çirkinlik zorla dayatılıyor yani.

Tipografi sadece grafik tasarımcıların gördüğü birşey değildir. Grafik tasarım hayatı, senin dış dünya ile bağ kurmanı, yolunu bulmanı, başkalarıyla iletişimini düzenler. Baktığında daha kolay algılamanı sağlar. Kendimizi anlatamıyoruz, kimse bizi anlamıyor diye ağlanmak yerine iletişim kurmanın yollarını hep birlikte yeniden öğrenmemiz gerekiyor sanırım.

Sigarasız mekanlar için hazırlanmış güzel duyuru posterleri, işaretleri.

Sigara içmeyelim.